Wstęp

Rwanda

Republika Rwandy niewielkie państwo w środkowo-wschodniej Afryce (26 338 km2.), położone pomiędzy dwoma potężnymi sąsiadami, Demokratyczną Republiką Konga (dawniej Zairem) na zachodzie a Tanzanią na wschodzie. Oprócz tego graniczy z Ugandą na północy i Burundi na południu. Jest położona na bardzo pofałdowanym terenie, skąd wziął się przydomek Rwandy, "Kraj tysiąca wzgórz", w krajobrazie którego dominują, góry, wzgórza i pagórki. W linii prostej od granicy z Ugandą na północy do Burundi na południu jest około 150 km. Zachód Rwandy to malownicze jezioro Kivu oraz wulkaniczne pasmo gór Virunga. Ten niewielki górzysty kraj odznacza się dużą różnorodnością krajobrazów. W północno-zachodniej części, na granicy z Kongo, wznoszą się wysokie góry wulkaniczne Wirunga ze szczytami dochodzącymi do 4000 m n.p.m. (Karisimbi 4507 m n.p.m. Pozostała część kraju leży na wysokości 1500-3000 m n.p.m. Dzięki takiemu ukształtowaniu powierzchni panuje tu klimat ciepły i zdrowy, a głównym typem roślinności naturalnej są sawanny.

Rwanda kojarzona jest głównie z obrazami ludobójstwa 1994 roku, w którym zginęło co najmniej 800 tys. ludzi. Dzisiaj o tragedii przypominają książki, filmy a w samej Rwandzie skromne pomniki i wszędzie widoczne skromne mogiły zbiorowe z tamtego okresu.

Głową państwa jest prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym co 5 lat (na podstawie konstytucji z 1991), parlament jednoizbowy (Narodowa Rada Rozwoju), składa się z 70 członków, kadencja 5-letnia. Na czele rządu stoi premier powoływany przez prezydenta. W 1994 w miejsce parlamentu powołano Tymczasowe Zgromadzenie Narodowe (Assemblée Nationale de Transition), liczące 77 członków, reprezentujących 8 głównych partii politycznych.

Ludność: 8,4 mln mieszkańców (2005). Średnia gęstość zaludnienia: 299 osób/km2. Przyrost naturalny: 2,43% (2005). Analfabetyzm: 29,6%. Skład etniczny: Hutu (90%), Tutsi (9%), Pigmeje z plemiona Twa (1,0%). Pierwszymi mieszkańcami Ruandy były rolnicze plemiona Hutu oraz Pigmeje. W XV w. kraj podbity został przez pasterski lud Tutsi, który uczynił z Hutów swoich poddanych. Po okresie panowania niemieckiego (od końca XIX w. do I wojny światowej) krajem rządzili aż do 1962 r. Belgowie.

Religia: katolicy (65%), animiści (17%), protestanci (9%), muzułmanie (9%). Średnia długość życia: mężczyźni 46 lat, kobiety 48 lat (2005).

Język: Kinyarwandy, francuski, angielski i suahili (trzy pierwsze są oficjalne).


Gospodarka

Kraj słabo rozwinięty, wybitnie rolniczy, o gospodarce wyniszczonej wojną domową, a dodatkowo rozwój utrudnia śródlądowe położenie, brak rezerw ziem uprawnych i duża erozja gleb. Poziom elektryfikacji wynosi 4,5% (2008)

Główne uprawy (w rękach Hutu): na potrzeby własne : maniok, bataty, sorgo, kukurydza, banany, ziemniaki, orzeszki ziemne; na eksport: kawa (ponad 60% wartości eksportu), herbata (ponad 20%), tytoń, drzewo chinowe, złocień dalmatyński, bawełna. Hodowla (w rękach Tutsi): bydło, kozy, owce, drób.

Złoża naturalne: niewielkie wydobycie rud cyny, wolframu, berylu, kolumbitu i złota, na granicy z Kongiem, znaczne zasoby gazu ziemnego. Przemysł: słabo rozwinięty, skupiony głównie w Kigali - spożywczy, chemiczny, włókienniczy, skórzany, materiałów budowlanych. Produkcja energii elektrycznej pochodzi niemal w całości z elektrowni wodnych.

Geografia

Rwanda leży w strefie środkowoafrykańskich rowów tektonicznych. Większość powierzchni zajmuje wyżyna zbudowana z łupków krystalicznych (wys. 2500-3000 m n.p.m.), opadająca stopniami z zachodu na wschód. Rozległa i gęsta sieć rzek (pełnych progów i wodospadów), należących do zlewisk Nilu i Konga. Największa rzeka Kagera, płynie przez rezerwat Nyungwe na południu kraju, gdzie według ostatnich badań znajdują się źródła Nilu. Ma tam początek niewielki strumień, który przeradza się w Kagerę wpadającą dalej do Jeziora Wiktorii, z którego z kolei wypływa Nil Wiktorii. Na północy i wschodzie kraju występują małe jeziora. Na granicy z Demokratyczną Republiką Konga, na obszarze Wielkiego Rowu Afrykańskiego (zachodniego) położone jest największe jezioro kraju: Kiwu (powierzchnia: 2650 km2). Na północ od niego wzdłuż kongijskiej granicy rozciąga się pasmo wulkanicznych gór: Wirunga, znajduje się tu wulkan Karisimbi 4507 m n.p.m., będący najwyższym szczytem kraju.

Powierzchnia kraju jest górzysta, ok. 95% wznosi się ponad 1000 m n.p.m. Na północnym zachodzie leży masyw Wirunga, z najwyższym szczytem kraju - Karisimbi (4507 m n.p.m.). W zachodniej części, przy granicy z Zairem, w Wielkim Rowie Zachodnim (rów tektoniczny), leży jezioro Kiwu. Obszar aktywny sejsmicznie, z licznymi wulkanami. Główna rzeka Kagera (źródłowy odcinek Nilu).

Klimat - równikowy wilgotny, zmieniający się wraz z wysokością n.p.m., z sezonowymi opadami. Średnia temperatura miesiąca od 17-18°C w czerwcu, lipcu, do 20-21°C we wrześniu. Średnie opady roczne od 1300-1500 mm na zachodzie do 900-1000 mm na wschodzie. Pora sucha od czerwca do sierpnia.

Wysokość nad poziomem morza i bliskość dżungli basenu Konga powodują, że klimat Rwandy jest nieco chłodniejszy i mniej przewidywalny niż w innych obszarach tej szerokości geograficznej Afryki. Generalizując, występują tutaj dwie pory deszczowe - pierwsza od marca do maja oraz druga od października do grudnia.

Fauna i flora

Świat zwierzęcy zachowany głównie w rezerwatach i parkach narodowych. Największym jest Park Narodowy Akagera, położony na dużym, sawannowym obszarze wzdłuż rzeki Kagery, przy granicy z Tanzanią. Występuje w tym parku duża różnorodność zwierząt. Można tu spotkać stada antylop impala, zebry, lwy, gazele, bawoły. W licznych jeziorkach pławią się z pozoru ociężałe, lecz niebezpieczne hipopotamy. Krajobraz parku i jego okolic urozmaicają także wodospady. Można tu poruszać się samochodem terenowym jedynie w porze suchej; w porze deszczowej bowiem większość gruntowych dróg bywa nieprzejezdna.

Góry Wirunga są znane z tego, iż stanowią ostatnie siedlisko goryla górskiego. Życie tych potężnych małp naczelnych było przedmiotem badań Dian Fossey, która poświęciła 18 lat na ich obserwację. Zbudowała ona w górach Wirunga ośrodek badawczy Karisoke, została zamordowana w grudniu 1985 roku. Zabójców nigdy nie wykryto, wiadomo jednak, że badaczka miała wielu wrogów wśród kłusowników zajmujących się polowaniami na goryle.