Lalibela

ImageLalibela jest świętym miejscem Ortodoksyjnego Kościoła Etiopskiego, do którego zmierzają liczne pielgrzymki chrześcijan, nie tylko z Afryki. Słynie z dwunastu wykutych w litej skale monumentalnych kościołów, zbudowanych za panowania cesarza Lalibeli (1185-1225). Leży na wschód od jeziora Tana, na pograniczu Wyżyny Abisyńskiej i Kotliny Danakilskiej.

 

 

ImageZa panowania cesarza Lalibeli miasto nazywało się Roha, natomiast Lalibela znaczy "pszczoły uznały jego władzę", co wiąże się z legendą o narodzinach cesarza. Ja chce podanie ludowe - po narodzinach cesarza otoczył go rój pszczół, co jego matka uznała za znak i zapowiedź, że będzie w przyszłości negusem, królem królów Etiopii, dlatego też nadała mu to imię.

 

 

Cesarz Lalibela doprowadził do wzniesienia kościołów w skałach. Stwierdzając, iż muzułmanie otaczając zewsząd Etiopię uniemożliwiają pątnikom przejazd do Jerozolimy, postanowił zbudować odpowiednik świętego miejsca w miejscowości Roha. Zamysł udał się znakomicie, a nazwę miejscowości Roha zmieniono później nazwę na Lalibela.

 

ImagePośród glinianych domków, tukuli, leży kompleks wykutych w skale kościołów. Budowanie takich kościołów to tradycja dłuższa niż budowle w Lalibeli - łącznie jest ich ponad 200, ale te, które można w tym miejscu zobaczyć są najpiękniejsze. Najpierw wykopywano głęboki na kilka, kilkanaście metrów okop tak, aby pozostała bryła dostępna z boków i z góry. Potem nadawano skale kształt budynku. W końcu wkraczano do wnętrza, by od środka uformować bryłę na kształt świątyni.

 

W następnych stuleciach Lalibela stopniowo traciła na znaczeniu i dziś jest niewielką wsią. Dla niewtajemniczonych to miejsce, położone u stóp góry Abuna Yosef, jest praktycznie niewidoczne. Dopiero podejście do skalnych świątyń zupełnie blisko pozwala ocenić ich niezwykłość.

 


ImageWedług różnych opowieści w budowie kościołów w Lalibeli pomagać mieli templariusze, jednak nie jest to prawda. Kościoły są- dziełem Etiopczyków, o czym świadczą m.in. liczne motywy zdobnicze, wywodzące się z rodzimej tradycji, tkwiącej korzeniami w czasach Aksum. Legenda mówi, iż przy budowaniu kościołów ludziom pomagali aniołowie, dlatego też budowa wszystkich kościołów trwała podobno tylko 21 lat.

Kościoły w Lalibeli

ImageNazywane są najmniej znanym ósmym cudem świata i w pełni na to miano zasługują. Każdy z kościołów zbudowany jest według innego planu. Jedynie kilka z nich to monolity (Biete Emmanuel, Biete Gijorgis), inne są częściowo uzupełnione cegłami lub skalnymi blokami (Biete Abba Libanos). Zdaniem niektórych naukowców ściągnięto z Egiptu inżynierów i niewolników. Do budowy zatrudniono ponad 40 000 ludzi, by w litej skale gór Lasta mozolnie wykuli kościoły według projektu Sidi Meskel, architekta przybyłego do tej pracy aż z Indii.

Mimo że wcześniej w Etiopii budowano już kościoły w skałach, jednak nigdy na taką skalę i tak zróżnicowane architektonicznie. Nie tylko, bowiem wewnętrzna przestrzeń kościołów miała być wykuta, lecz także fasada oraz mury zewnętrzne, tak, że powstały budowle całkowicie oddzielone od skały macierzystej. Etiopscy kapłani twierdzą, że nocami w budowie pomagało tysiąc aniołów.

ImageSchowane w ziemi kościoły były mniej narażone na zniszczenie w razie ewentualnego najazdu wrogów, inni twierdzą, że Lalibela w budowie kierował się otrzymanymi od Boga wskazówkami, tak jak mówi o tym legenda. Gdy po dwudziestu czterech latach zadowolony z siebie król kończył wiekopomne dzieło, we śnie nawiedził go święty Jerzy. Siedzący na białym koniu, w błyszczącej zbroi, święty popatrzył mu w oczy i wypominał, że wszak król zbudował jedenaście kościołów, lecz ani jednego nie przeznaczył na dom dla niego. Przez kolejnych sześć nocy przychodził we śnie do króla, zarzucając mu lenistwo w służbie Bożej. Siódmej nocy król się poddał i skruszony obiecał wybudowanie dwunastego, najwspanialszego kościoła: Biete Gijorgis. Tak powstał najwspanialszy kościół Lalibeli, często uznawany za symbol Etiopii.

 


 

ImageInny ciekawy kościół to Biete Mariam, gdzie znajduje się zakryta płótnem kolumna. Według legendy królowi Lalibeli pokazał się Chrystus i dotknął tej kolumny. Od tej pory jest na niej zapisana przeszłość i przyszłość świata - niegodne, zatem są oczy człowieka by zapoznać się z tą informacją.

Biete Emmanuel (kościół Emmanuela) - to ma 33 metry długości, 23 metry szerokości i aż 12 metrów wysokości. Służy jako kościół rodziny królewskiej. Zdaniem historyków sztuki jest to najpiękniej i najbardziej precyzyjnie wykonany ze wszystkich kościołów.
Biete Medhane Alem (kościół Odkupiciela Świata) - największy z wykutych w skale monolitycznych kościołów na świecie o powierzchni blisko 800m2. Wznosi się na wysokość 11,5 metra, ma długość 33,7 metrów i szerokość 23 metrów. Budowlę podtrzymuje 36 kolumn wewnątrz i drugie tyle na zewnątrz. Obecnie w renowacji.

ImageBiete Golgota (kościół Golgoty) - to kościół połączony wejściem z Biete Mikael. Pełen schodów, przejść i skalnych załomów posiada szczególny nastrój. Na ścianach wewnątrz Biete Golgota umieszczone są reliefy świętych, zaś według legendy pod płytą w podłodze pochowany jest sam król Lalibela. Uważa się, że miejsce to posiada leczniczą moc. Wschodnia ściana kościoła prowadzi do Grobu Adama - dawnej celi pustelników, wykutej w prostokątnym bloku skalnym i ozdobionej jedynie ascetycznym krzyżem nad wejściem.

ImageBiete Gijorgis (kościół św. Jerzego) - Kościół św. Jerzego, mimo że znajduje się nieco na uboczu w stosunku do pozostałych kościołów, jest powszechnie uznawany za budowlę najwyższej klasy. Wykuty na planie symetrycznego krzyża, przypomina wieżę schodzącą w litej różowej skale na głębokość piętnastu metrów, jest odebranym ziemi monolitem. Siedem schodów prowadzących do wnętrza świątyni przypomina o tym, iż nawet święci czasem muszą się upominać o swe prawa po kilka razy. Mimo to Św. Jerzy był tak zachwycony rezultatem prac, iż zaraz po ich ukończeniu wjechał konno przez prowadzący do kościoła kamienny tunel, a ślady kopyt jego konia są widoczne do dziś.

 



Biete Abba Libanos (kościół Abba Libanos) - kościół zbudowany przez żonę Lalibeli - Meskel Kebra. Wzniesiony został dzięki pomocy aniołów podczas jednej nocy. Pięćdziesięciometrowy tunel prowadzi do kaplicy Biete Lehem (Kaplicy Betlejem), niewielkiej i ascetycznej groty używanej do modlitwy przez samego króla.

ImageDo obejrzenia:


* pierwsza grupa kościołów (m.in. Biete Medhame Alem, Biete Maryam)
* druga grupa kościołów (m.in. Abba Libanos, Biete Emmanuel)
* Biete Gijorgis
* kościół Nakuta La'ab (ok. 6 km. od Lalibeli)
* kościół Asheton Maryam (na górze ponad Lalibelą)
* targ (co sobota)

ImageWstęp do kościołów

Wchodząc do kościołów etiopskich, należy zdjąć buty. Często turyści obowiązani są do wykupienia biletów wstępu do świątyń, a także do dokonania opłat za prawo do wykonywania zdjęć.

Kościoły wpisano na listę światowego dziedzictwa kulturalnego UNESCO.